Zorg voor oudere of zieke familieleden

Iemand die niet meer voor zichzelf kan zorgen, blijft graag in zijn thuisomgeving. Vaak helpen familieleden bij het organiseren van het dagelijkse leven. Familieleden die zorgen voor een zorgbehoevende persoon worden mantelzorgers genoemd.

Mantelzorg is niet evident. Goede afspraken tussen de zorgbehoevende persoon, de familie en de zorg- en hulpverleners zijn noodzakelijk.  Hou rekening met de financiële kant van de zaak en de tijdsindeling. Als je werkt, kan de ondersteuning van enkele diensten noodzakelijk zijn. 
De dienst maatschappelijk werk van je ziekenfonds helpt je met het zoeken naar een oplossing en geeft je een zicht op financiële tussenkomsten en de mogelijkheden van diensten voor thuisverzorging.
Je kunt daarvoor ook terecht bij de sociale dienst van het OCMW.

Voor informatie en ondersteuning kun je terecht bij een aantal verenigingen:
Steunpunt Thuiszorg
Vzw Liever Thuis
Ziekenzorg CM
Ons Zorgnetwerk
Op de website van het agentschap Zorg en Gezondheid vind je meer informatie over alle ouderenzorgvoorzieningen. Gegevens van woonzorgvoorzieningen vind je eveneens op de website van Zivi (Zorginformatie voor iedereen). Met een vraag over een woonzorgcentrum, een centrum voor kortverblijf, een dagverzorgingscentrum, een groep van assistentiewoningen of een centrum voor herstelverblijf kan je eveneens terecht bij de Woonzorglijn.

Emotioneel

Op emotioneel vlak is mantelzorg niet te onderschatten: het geeft je veel voldoening om voor een familielid te zorgen, maar het slorpt ook veel energie op.  Vermoeidheid, onzekerheid en bezorgdheid hebben een weerslag op je gezin. Buiten het gezin verminderen je sociale contacten omdat de zorg erg tijdrovend is.  Als mantelzorger mag je niet vergeten voor jezelf op te komen: aandacht hebben voor je gevoelens, tijd maken voor jezelf en ‘nee’ zeggen wanneer je iets niet haalbaar vindt, maakt een moeilijke mantelzorgsituatie draaglijker.

Financieel

Ouders, grootouders, broers of zussen die bij jou inwonen en die zelf slechts beperkte inkomsten (maximum 24.070 euro aan pensioen in 2012)  hebben, kun je net zoals je kinderen fiscaal ten laste beschouwen.  Je krijgt een verhoging van de belastingvrije som. Meer informatie krijg je bij de FOD Financiën (0257/257 57).

Voor de niet-medische kosten van de verzorging van een zorgbehoevende thuis, kun je via de Vlaamse zorgverzekering een bedrag van 130 euro per maand ontvangen.  Aanvragen richt je tot je zorgkas.

Sommige gemeenten en provincies kennen een mantel- en thuiszorgpremie toe aan verzorgers.  Kijk op www.rechtenverkenner.be of ga langs bij je ziekenfonds of OCMW.

Bespreek met je oudere familieleden ook zeker wat er zou moeten gebeuren indien ze mentaal zouden achteruitgaan. Wie mag beslissingen nemen over hun persoon of over hun vermogen indien ze daar zelf niet meer toe in staat zijn? Lees er meer over in de brochure 'Hoe jezelf en je vermogen beschermen wanneer je het niet (meer) alleen kan?'.

Combinatie zorg & werk

Er bestaat een speciale verlofregeling voor personen die willen zorgen voor een zwaar ziek gezins- of familielid.  Je kan een voltijds verlof van 1 tot 3 maanden aanvragen of deze periode verdelen met een verlof van 1/5 of 1/2. Gaat het om een zwaar ziek kind jonger dan 16 jaar en ben je alleenstaand, dan kun je een verlof van 24 maanden nemen.  De werkgever kan het verlof niet weigeren. 
Gedurende de arbeidsonderbreking kun je genieten van een uitkering, die je aanvraagt bij de RVA
Bovenop de uitkering van de RVA kun je een aanmoedigingspremie bij de Vlaamse overheid aanvragen voor het opnemen van dit verlof. Je ontvangt dan maandelijks een premie voor een maximale periode van 1 jaar.  Meer info krijg je bij de Vlaamse infolijn 1700 of op www.werk.be.
De periode van het verlof waarin je een uitkering krijgt, wordt gelijkgesteld met periodes van tewerkstelling voor de berekening van pensioenrechten.

Een zelfstandige die zijn activiteit tijdelijk moet terugschroeven of stopzetten om een zwaar ziek gezins- of familielid te verzorgen of bij te staan, kan een aanvraag voor 'zelfstandige mantelzorger' indienen voor een maximale termijn van 6 maanden. Voor alle aanvragen geldt een maximum van 12 maanden over de hele loopbaan. De maandelijkse uitkering van 1.070 euro komt overeen met het minimumpensioen voor alleenstaande zelfstandigen. Ook is er een vrijstelling van betaling van de sociale bijdragen en voor die periode een behoud van sociale rechten, waaronder de pensioenrechten. Het statuut van zelfstandige mantelzorger bestaat ook voor zelfstandigen die bij een kind met een handicap of jongere jonger dan 25 jaar moeten zijn.

Ondersteunende diensten

Je kunt beroep doen op diensten die helpen bij het huishoudelijk werk of klusjes en diensten die de zorgbehoevende gezelschap houden.  De meeste van deze diensten kun je met dienstencheques betalen.  Informatie krijg je op www.dienstencheques-rva.be.
In een lokaal dienstencentrum kun je ook voor heel wat hulp terecht: vormingsactiviteiten, maaltijden, boodschappen doen en hulp in huis.  Een regionaal dienstencentrum kent de dienstverlening van organisaties in de buurt.
Nachtopvang en opvang in een centrum voor kortverblijf kunnen een aanvulling zijn op de mantelzorg.

Voor informatie over al deze diensten kun je terecht bij het ziekenfonds of het OCMW.
Adressen vind je bij het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid.
Alle relevante informatie voor ouderen werd gebundeld in de 60+gids.  Je kunt de gids bestellen op de Vlaamse infolijn 1700 of online bekijken.
Krijg je te maken met een dement familielid, dan kan je de website www.omgaanmetdementie.be raadplegen.

Weet je niet bij welke dienst of organisatie je voor bepaalde kleine dagelijkse zorgen terecht kan? De infolijn Allo? Allo! (02-474.03.00) is een uniek meldingspunt dat senioren met vragen en behoeften de weg te wijst naar de juiste organisaties.

Over

De Gids voor Gezinnen is een initiatief van het kenniscentrum Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen van de Odisee-hogeschool. De ondersteuning van gezinnen en hoe we die kunnen verbeteren, staat centraal in al onze projecten. Met de Gids voor Gezinnen bereiken we een breed publiek met begrijpelijke informatie over diensten, rechten en plichten, en wetgeving over en voor gezinnen.

Contact

Kenniscentrum Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen
Huart Hamoirlaan 136, 1030 Brussel
02/240.68.40

kenniscentrum.hig@odisee.be www.hig.be www.odisee.be

© 2016 Gids voor Gezinnen